پرسش :
از چه سني فرزندان را وادار به انجام طاعاتي مثل نماز و روزه كنيم و چگونه روحيه مذهبي را در ايشان تقويت نماييم كه خاطره خوش از اين طاعات داشته باشند؟
شرح پرسش :
پاسخ :
از اينكه شما محققان اين مركز را صالح براي پاسخگويي دانسته ايد سپاسگزاري مي نماييم. اميدواريم بتوانيم به اعتماد شما پاسخگو باشيم.
پدر و مادر در حقيقت قبل از سن بلوغ و تكليف وظايفي دارند كه اگر به نحو صحيحي انجام داده باشند در زمان تكليف نتيجه آنرا به عينه مشاهده خواهند كرد. مهم ترين راه براي نماز خواندن و هر عمل ديگر ديني آن است كه از همان ابتداي كودكي و حتي قبل از تولد فرزند در دستور كار والدين قرار گيرد. اگر پدر و مادر در نوع خوراك و پوشاك خود حدود شرعي را مراعات كنند و نطفه كودك از حلال بسته شود، پس از تولد نيز در شير دادن و تغذيه او به حلاليت آنچه مي خورد دقت نمايند. اگر خودشان به نماز و عبادات توجه و عنايت داشته باشند فرزند از آنچه مي بيند تقليد خواهد كرد و روح عبادت و بندگي در وجود او زنده خواهد شد. اگر در سنين 6-7 سالگي ترغيب و تشويق به اقامه نماز بشود وگاهي به همراه والدين به مسجد برود و احياناً از مسجد نيز خاطره خوشي پيدا كند در دوران بلوغ با اشتياق و علاقه مندي به عبادت و پرستش خواهند پرداخت. در اين شرايط پدر و مادر تنها اوقات نماز را ـ درصورت غفلت ـ ياد آور مي شوند. حضرت علي(ع) در اهميت تربيت در دوران كودكي خطاب به فرزندشان امام حسن مجتبي(ع) مي فرمايد : قلب كودك مانند زمين بي گياه است، هر چه بر او عرضه شود مي پذيرد. به همين جهت من پيش از اينكه قلب تو سخت شود و دلت مشغول گردد، به تربيت تو اقدام نمودم. (1)
اگر كودك در دوران خردسالي به امري عادت كند (چه خوب و چه بد)، اين عادت به آساني خلل پذير نيست. اگر كودك در خردسالي به روشهاي نيكو و رفتارهاي خوب انس و عادت پيدا كند، اين عادت در او مستمر و بلكه رو به رشد و افزايش خواهد بود. و اگر كودك در اين دوره مهمل گذاشته شود و به روشهاي ناپسند خو بگيرد، انتقال او از اين عادات به عادات پسنديده براي اولياء بسيار دشواراست.
بنابراين آموزش تكاليف ديني و ازجمله نماز را نميتوان تا سن بلوغ به تأخير انداخت. بايد انسان از كودكي به انجام عبادات وتكاليف ديني عادت كند تا درسن بلوغ به آنها رغبت پيدا كند. اگر پدر و مادر خود نماز خوان باشند، با اين برنامه ميتوانند فرزند خويش را تدريجاً به نمازخواندن عادت دهند، بطوري كه وقتي به سن بلوغ رسيد خود به خود و بدون فشار نماز بخواند و از انجام آن لذت ببرد. اما اگر پدر و مادر به بهانه اين كه هنوز فرزند آنها به حد تكليف نرسيده است، به نماز خواندن او اعتنا نكنند و تا سن بلوغ آنرا به تعويق بيندازند، انجام اين عبادت درسن بلوغ براي نوجوان دشوار خواهد بود و يا اصلاً زير بار آن نخواهد رفت. و اگر هم نماز خوان بشود، چندان تقيدي به آن نخواهد داشت و با اندك بهانه اي ممكن است آنرا ترك نمايد. زيرا عملي كه از كودكي، براي كودك عادي نشده باشد، عادت كردن به آن دشوار خواهد بود.
امام صادق (ع) مي فرمايد :
(وقتي كودك به سن سه سالگي رسيد به او امر كن هفت بار لااله الا لله بگويد، درسه سالگي به او تعليم بده هفت بار بگويد محمد رسول الله، و پس از 4 سالگي امر كن هفت مرتبه بگويد: صلي الله عليه وآله، در پنج سالگي بگو رو به قبله بايستد و سجده را به او بياموز، در شش سالگي بگو نماز بخواند، در هفت سالگي وضو را به او بياموز، در نه سالگي او را بطور جدي وادار به نماز خواندن كن.(2))
تحولات انقلابي دوران بلوغ، تمام فطريات نهفته در وجود جوانان را آشكار مي كند و به همه استعدادهاي طبيعي جامه فعليت مي پوشاند. با فرا رسيدن بلوغ، از يك طرف خواهشهاي غريزي دروجود جوانان شكفته مي شود و از طرف ديگر تمايلات روحاني و وجدان اخلاقي در ضميرشان بيدار مي گردد. همانطور كه انگيزه غرائز، جوانان را به اعمال و خواهشهاي نفساني تحريك مي كند، كششهاي روحاني، آنان را به ارضاي تمنيات معنوي وا مي دارد. دوران بلوغ و جواني، دوران بروز احساسات مذهبي و شكفته شدن تمايلات ايماني و اخلاقي است. جوانان بطور فطري مايلند از مبدأ عالم باخبر شوند، خداوند خالق را بشناسند و او را پرستش كنند. تمايل طبيعي نوجوانان به فضيلت اخلاقي و انصاف و پاكي و پاكدامني بقدري شديد است كه اگر در محيط خانواده و مدرسه از اولياء و مربيان رفتار ظالمانه و غير انساني مشاهده كنند، بشدت خشمگين مي گردند و لب به اعتراض مي گشايند وآنها را بشدت ملامت مي كنند.
تمايل فطري به ايمان و اخلاق در دوران بحراني بلوغ، يكي از بهترين و نيرومندترين پايگاههاي تربيتي نسل جوان است. والدين و مربيان بايد از اين تمايل فطري وكشش روحاني استفاده نمايند و آنرا همواره در ضمير جوانان زنده و بيدار نگاه دارند و برنامه هاي تربيتي خود را بر اساس اين تمناي طبيعي استوار سازند.
اولياي نوجوانان مكلف اند فرزندان خود را به فراگرفتن فرائض و وظايف مذهبي تشويق كنند و آنان را افرادي با ايمان و درستكار پرورش دهند. امام صادق (ع) فرمود :
(احاديث اسلامي را به نوجوانان خود بياموزيد و در انجام اين وظيفه تربيتي تسريع نماييد پيش از آنكه مخالفان گمراه برشما پيشي گيرند و سخنان نادرست خويش را در ضمير پاك آنان جاي دهند وگمراهشان سازند.(3))
برادر ارجمند اكنون با توضيحات ارائه شده تصور مي كنيم تا حدودي اهميت و چگونگي تعامل با فرزندان درخصوصمسايل مذهبي را روشن ساخته ايم. تصورما اين است كه چنين فرزند تارك الصلاتي در سنين جواني قرار دارد بنابراين مي توان با استفاده از فطرت غني و مستحكم الهي او با درايت و تدبير او را به سوي عبادت و بندگي سوق داد. بايد: با وي رابطه دوستانه و صميمي برقراركرد و با بهره مندي از زمينه هاي خدايي و حق گرايي او با لطافت و ظرافت خاصي او را به سوي مبدأ متعالي حق رهنمون ساخت. اينگونه جوانان احتمالاً در باورها و اعتقادات خويش دچار نقصان هستند. اگر باور و ايمان به خدا و معاد وجود نداشته باشد يا تشكيك و ترديد در معاد و قيامت و حساب وكتاب داشته باشد، طبيعي است كه به پرستش معبود روي نخواهد آورد. اما اگر از اين جنبه ها ضعف نداشته باشد احتمالاً ترك نماز از روي كاهلي و تنبلي باشد كه بايد با برنامه ريزي و مشاوره اين حالت را برطرف كرد.
برادر عزيز! تربيت،كار بسيار سخت و طاقت فرسايي است و مربيان (والدين) بايد از سعه صدر فراواني برخوردار باشند. براي تربيت افراد نمي توان يك نسخه واحد پيچيد چرا كه هر فرد ويژگيهاي منحصر به فرد خود را دارد بايد اين ويژگيها را شناخت و با استفاده از آنها به تربيت و هدايت فرد مبادرت ورزيد. چنانچه با تعمق وتفكر وتدبر و برقراري رابطه دوستانه، قرار دادن فرد درمسير درك و فهم اهميت و ضرورت عبادت و پرستش نتوان فرد را به سوي مقصد والاي خداي سوق داد لاجرم بايد از مشاوران خبره بهره مند شد تا با شناخت ويژگيهاي فرد به هدايت و ارشاد فرد مبادرت ورزند.
پرسشگر گرامي! چنانچه توضيحات ارائه شده و انديشه و تدبيرتان در اين خصوص راه به جايي نبرد مي توانيد با مشاوران مؤسسه تماس بگيريد و با مشاوره حضوري و طرح مشكل از آنان استمداد بطلبيد. استحضار داريد كه هدايت و راهنمايي افراد بدون شناخت خصوصيات، ويژگيها، شرايط سياسي، اجتماعي، خانوادگي، وضعيت اقتصادي، معاشرتها و... تقريباً غير ممكن است آنچه براي مشاوره غير حضوري امكان پذير است اين است كه اصول و زمينه هاي فطري و ويژگيهاي كلي و عمومي را متذكر شود و اولياء گرامي با استناد به اين اصول و معيارها وتطبيق آن با شرايط و ويژگيهاي تربيتي به هدايت و ارشاد وي بپردازند
www.morsalat.com
از اينكه شما محققان اين مركز را صالح براي پاسخگويي دانسته ايد سپاسگزاري مي نماييم. اميدواريم بتوانيم به اعتماد شما پاسخگو باشيم.
پدر و مادر در حقيقت قبل از سن بلوغ و تكليف وظايفي دارند كه اگر به نحو صحيحي انجام داده باشند در زمان تكليف نتيجه آنرا به عينه مشاهده خواهند كرد. مهم ترين راه براي نماز خواندن و هر عمل ديگر ديني آن است كه از همان ابتداي كودكي و حتي قبل از تولد فرزند در دستور كار والدين قرار گيرد. اگر پدر و مادر در نوع خوراك و پوشاك خود حدود شرعي را مراعات كنند و نطفه كودك از حلال بسته شود، پس از تولد نيز در شير دادن و تغذيه او به حلاليت آنچه مي خورد دقت نمايند. اگر خودشان به نماز و عبادات توجه و عنايت داشته باشند فرزند از آنچه مي بيند تقليد خواهد كرد و روح عبادت و بندگي در وجود او زنده خواهد شد. اگر در سنين 6-7 سالگي ترغيب و تشويق به اقامه نماز بشود وگاهي به همراه والدين به مسجد برود و احياناً از مسجد نيز خاطره خوشي پيدا كند در دوران بلوغ با اشتياق و علاقه مندي به عبادت و پرستش خواهند پرداخت. در اين شرايط پدر و مادر تنها اوقات نماز را ـ درصورت غفلت ـ ياد آور مي شوند. حضرت علي(ع) در اهميت تربيت در دوران كودكي خطاب به فرزندشان امام حسن مجتبي(ع) مي فرمايد : قلب كودك مانند زمين بي گياه است، هر چه بر او عرضه شود مي پذيرد. به همين جهت من پيش از اينكه قلب تو سخت شود و دلت مشغول گردد، به تربيت تو اقدام نمودم. (1)
اگر كودك در دوران خردسالي به امري عادت كند (چه خوب و چه بد)، اين عادت به آساني خلل پذير نيست. اگر كودك در خردسالي به روشهاي نيكو و رفتارهاي خوب انس و عادت پيدا كند، اين عادت در او مستمر و بلكه رو به رشد و افزايش خواهد بود. و اگر كودك در اين دوره مهمل گذاشته شود و به روشهاي ناپسند خو بگيرد، انتقال او از اين عادات به عادات پسنديده براي اولياء بسيار دشواراست.
بنابراين آموزش تكاليف ديني و ازجمله نماز را نميتوان تا سن بلوغ به تأخير انداخت. بايد انسان از كودكي به انجام عبادات وتكاليف ديني عادت كند تا درسن بلوغ به آنها رغبت پيدا كند. اگر پدر و مادر خود نماز خوان باشند، با اين برنامه ميتوانند فرزند خويش را تدريجاً به نمازخواندن عادت دهند، بطوري كه وقتي به سن بلوغ رسيد خود به خود و بدون فشار نماز بخواند و از انجام آن لذت ببرد. اما اگر پدر و مادر به بهانه اين كه هنوز فرزند آنها به حد تكليف نرسيده است، به نماز خواندن او اعتنا نكنند و تا سن بلوغ آنرا به تعويق بيندازند، انجام اين عبادت درسن بلوغ براي نوجوان دشوار خواهد بود و يا اصلاً زير بار آن نخواهد رفت. و اگر هم نماز خوان بشود، چندان تقيدي به آن نخواهد داشت و با اندك بهانه اي ممكن است آنرا ترك نمايد. زيرا عملي كه از كودكي، براي كودك عادي نشده باشد، عادت كردن به آن دشوار خواهد بود.
امام صادق (ع) مي فرمايد :
(وقتي كودك به سن سه سالگي رسيد به او امر كن هفت بار لااله الا لله بگويد، درسه سالگي به او تعليم بده هفت بار بگويد محمد رسول الله، و پس از 4 سالگي امر كن هفت مرتبه بگويد: صلي الله عليه وآله، در پنج سالگي بگو رو به قبله بايستد و سجده را به او بياموز، در شش سالگي بگو نماز بخواند، در هفت سالگي وضو را به او بياموز، در نه سالگي او را بطور جدي وادار به نماز خواندن كن.(2))
تحولات انقلابي دوران بلوغ، تمام فطريات نهفته در وجود جوانان را آشكار مي كند و به همه استعدادهاي طبيعي جامه فعليت مي پوشاند. با فرا رسيدن بلوغ، از يك طرف خواهشهاي غريزي دروجود جوانان شكفته مي شود و از طرف ديگر تمايلات روحاني و وجدان اخلاقي در ضميرشان بيدار مي گردد. همانطور كه انگيزه غرائز، جوانان را به اعمال و خواهشهاي نفساني تحريك مي كند، كششهاي روحاني، آنان را به ارضاي تمنيات معنوي وا مي دارد. دوران بلوغ و جواني، دوران بروز احساسات مذهبي و شكفته شدن تمايلات ايماني و اخلاقي است. جوانان بطور فطري مايلند از مبدأ عالم باخبر شوند، خداوند خالق را بشناسند و او را پرستش كنند. تمايل طبيعي نوجوانان به فضيلت اخلاقي و انصاف و پاكي و پاكدامني بقدري شديد است كه اگر در محيط خانواده و مدرسه از اولياء و مربيان رفتار ظالمانه و غير انساني مشاهده كنند، بشدت خشمگين مي گردند و لب به اعتراض مي گشايند وآنها را بشدت ملامت مي كنند.
تمايل فطري به ايمان و اخلاق در دوران بحراني بلوغ، يكي از بهترين و نيرومندترين پايگاههاي تربيتي نسل جوان است. والدين و مربيان بايد از اين تمايل فطري وكشش روحاني استفاده نمايند و آنرا همواره در ضمير جوانان زنده و بيدار نگاه دارند و برنامه هاي تربيتي خود را بر اساس اين تمناي طبيعي استوار سازند.
اولياي نوجوانان مكلف اند فرزندان خود را به فراگرفتن فرائض و وظايف مذهبي تشويق كنند و آنان را افرادي با ايمان و درستكار پرورش دهند. امام صادق (ع) فرمود :
(احاديث اسلامي را به نوجوانان خود بياموزيد و در انجام اين وظيفه تربيتي تسريع نماييد پيش از آنكه مخالفان گمراه برشما پيشي گيرند و سخنان نادرست خويش را در ضمير پاك آنان جاي دهند وگمراهشان سازند.(3))
برادر ارجمند اكنون با توضيحات ارائه شده تصور مي كنيم تا حدودي اهميت و چگونگي تعامل با فرزندان درخصوصمسايل مذهبي را روشن ساخته ايم. تصورما اين است كه چنين فرزند تارك الصلاتي در سنين جواني قرار دارد بنابراين مي توان با استفاده از فطرت غني و مستحكم الهي او با درايت و تدبير او را به سوي عبادت و بندگي سوق داد. بايد: با وي رابطه دوستانه و صميمي برقراركرد و با بهره مندي از زمينه هاي خدايي و حق گرايي او با لطافت و ظرافت خاصي او را به سوي مبدأ متعالي حق رهنمون ساخت. اينگونه جوانان احتمالاً در باورها و اعتقادات خويش دچار نقصان هستند. اگر باور و ايمان به خدا و معاد وجود نداشته باشد يا تشكيك و ترديد در معاد و قيامت و حساب وكتاب داشته باشد، طبيعي است كه به پرستش معبود روي نخواهد آورد. اما اگر از اين جنبه ها ضعف نداشته باشد احتمالاً ترك نماز از روي كاهلي و تنبلي باشد كه بايد با برنامه ريزي و مشاوره اين حالت را برطرف كرد.
برادر عزيز! تربيت،كار بسيار سخت و طاقت فرسايي است و مربيان (والدين) بايد از سعه صدر فراواني برخوردار باشند. براي تربيت افراد نمي توان يك نسخه واحد پيچيد چرا كه هر فرد ويژگيهاي منحصر به فرد خود را دارد بايد اين ويژگيها را شناخت و با استفاده از آنها به تربيت و هدايت فرد مبادرت ورزيد. چنانچه با تعمق وتفكر وتدبر و برقراري رابطه دوستانه، قرار دادن فرد درمسير درك و فهم اهميت و ضرورت عبادت و پرستش نتوان فرد را به سوي مقصد والاي خداي سوق داد لاجرم بايد از مشاوران خبره بهره مند شد تا با شناخت ويژگيهاي فرد به هدايت و ارشاد فرد مبادرت ورزند.
پرسشگر گرامي! چنانچه توضيحات ارائه شده و انديشه و تدبيرتان در اين خصوص راه به جايي نبرد مي توانيد با مشاوران مؤسسه تماس بگيريد و با مشاوره حضوري و طرح مشكل از آنان استمداد بطلبيد. استحضار داريد كه هدايت و راهنمايي افراد بدون شناخت خصوصيات، ويژگيها، شرايط سياسي، اجتماعي، خانوادگي، وضعيت اقتصادي، معاشرتها و... تقريباً غير ممكن است آنچه براي مشاوره غير حضوري امكان پذير است اين است كه اصول و زمينه هاي فطري و ويژگيهاي كلي و عمومي را متذكر شود و اولياء گرامي با استناد به اين اصول و معيارها وتطبيق آن با شرايط و ويژگيهاي تربيتي به هدايت و ارشاد وي بپردازند
www.morsalat.com
تازه های پرسش و پاسخ
ارسال نظر
در ارسال نظر شما خطایی رخ داده است
کاربر گرامی، ضمن تشکر از شما نظر شما با موفقیت ثبت گردید. و پس از تائید در فهرست نظرات نمایش داده می شود
نام :
ایمیل :
نظرات کاربران
{{Fullname}} {{Creationdate}}
{{Body}}